Tìm kiếm

Vinh và nhục

07/08/2019 20:28
Vinh và nhục cũng là những điều không thể tránh khỏi trong trong thế giới nhân duyên này.

Khi được vinh quang, chúng ta vui mừng, còn khi bị sỉ nhục thì chúng ta buồn tủi. Vinh quang làm tim ta rộn rã còn nhục nhã làm ta u sầu. Hình như ai cũng muốn mình được nổi tiếng, muốn được thấy hình của mình trên những trang báo. Chúng ta cảm thấy vô cùng sung sướng khi thấy những hoạt động của ta, dù chẳng đáng là gì, được đưa ra cho công chúng biết. Có người còn tìm mọi cách để được xuất hiện trước công chúng hay trên báo đài, như cố tình tạo ra xì-căng-đan để được mọi người chú ý tới mình, hay lo lót cho những người có thế lực trong ngành truyền thông. Vì để được nổi tiếng mà một số người đã thể hiện sự hào phóng của họ nơi công cộng nhưng lại hoàn toàn vô cảm với người nghèo và những người hàng xóm cần được giúp đỡ. Sự hào phóng của họ xuất phát từ động cơ ích kỷ bên trong. 

Thật ra chúng ta không cần theo đuổi danh tiếng. Nếu chúng ta xứng đáng với danh tiếng thì nó sẽ tự nhiên đến với ta. Hữu xạ tự nhiên hương. Những bông hoa hấp dẫn đàn ong bướm bởi hương thơm và mật ngọt của chúng. Chúng không cần mời mọc nhưng ong bướm vẫn tìm tới. Nếu chúng ta xứng đáng thì danh tiếng sẽ đến với ta và tiếng tốt của ta sẽ bay xa như “hương người đức hạnh, ngược gió bay muôn nơi” (kinh Pháp cú). Nhưng chúng ta phải biết rằng những thứ như vinh quang, danh tiếng, danh dự cũng vô thường như bao nhiêu vật hữu vi khác trên đời. Tổng thống Mỹ Abraham Lincoln nói rằng, “Hãy tránh sự nổi tiếng nếu bạn muốn bình yên”. 

Ở trên là vinh quang, thế còn sự nhục nhã thì sao? Thật là khó chịu phải không, dù chỉ nghe hay nghĩ đến. Ít nhiều gì thì những lời cay nghiệt cũng tác động và làm xáo trộn tâm trí của ta. Nếu đó là tin đồn thất thiệt nhằm bôi nhọ ta thì lại càng cảm thấy khó chịu hơn. Thường thì người ta phải mất vài năm mới xây dựng xong một lâu đài. Nhưng với những loại vũ khí hiện đại như hiện nay, nó có thể hủy diệt tòa lâu đài ấy chỉ trong nháy mắt. Và thường thì người ta cũng phải mất nhiều năm, hay thậm chí cả cuộc đời để xây dựng danh tiếng cho mình nhưng chỉ cần một vết nhơ thôi thì thanh danh cả đời đó cũng bỗng chốc tan thành mây khói. Không có ai trong cuộc sống này mà không bị tấn công, chỉ trích và sỉ nhục, kể cả Đức Phật. Đức Phật là một bậc thầy được nhiều người kính trọng nhưng cũng là người chịu nhiều phỉ báng nhất vào thời đó. Những người vĩ đại thì thường được nhiều người biết đến, theo cả hai cách hâm mộ và ganh tỵ. Chính Đức Phật có lần bị những người ganh ghét Ngài phao tin đồn rằng Ngài và chư Tăng đã ám sát một phụ nữ thường lui tới tinh xá, và chôn xác cô ta trong tinh xá. Tất nhiên sau đó họ phải thừa nhận rằng chính họ là thủ phạm giết cô gái để vu oan cho Đức Phật và chư Tăng. Khi Đức Phật trở nên nổi tiếng, được nhiều người kính trọng và cúng dường thì cũng bắt đầu có nhiều người ganh ghét, vu cáo Ngài đủ điều. Thậm chí đệ tử, cũng là anh em chú bác với Đức Phật là Devadatta (Đề-bà-đạt-đa) còn âm mưu giết Ngài nữa. Nhưng tất cả sự vu cáo và hãm hại đó đều thất bại. Đấy, một người hoàn hảo và thánh thiện như Đức Phật mà còn bị những tai nạn như thế thì chúng ta là hạng người nào mà muốn cuộc sống chỉ có bình yên? 

Bạn càng đi lên cao thì càng nhiều người nhìn thấy bạn. Nhưng họ chỉ thấy cái lưng của bạn chứ không thấy phần ngực bạn. Cái thế giới nhiều chuyện này sẽ rất tận tình soi mói những khuyết điểm nhỏ nhất của bạn nhưng lại cố tình làm ngơ những cái tốt của bạn dù nó có sờ sờ ra trước mắt họ. Cái quạt thì sẽ quạt đi phần trấu mà giữ lại phần hạt. Còn cái lọc thì sẽ giữ lại phần thô mà cho chảy qua phần nước cốt. Người có văn hóa sẽ giữ phần tinh hoa mà bỏ đi phần cặn bã. Trong khi người không có văn hóa thì giữ lại phần thô mà bỏ đi phần tinh hoa. Cuộc sống rất đa dạng và có nhiều hạng người khác nhau. Thanh tao cũng có mà cặn bã cũng có. Chúng ta không cần phải mất thời gian để đính chính những tin đồn thất thiệt, trừ trường hợp bắt buộc cần phải làm rõ. Kẻ thù của bạn sẽ vô cùng sung sướng khi nhìn thấy bạn bị tổn thương, đau khổ. Đó là điều mà anh ta thật sự mong đợi. Cho nên tốt nhất bạn nên bỏ ngoài tai những lời gièm pha kia. Không ai có thể ngăn không cho tin đồn xuất hiện, bởi vì miệng là của người ta mà. Cho nên trước những tin đồn hay lời chỉ trích, hủy nhục của người khác, dù là cố tình hay vô ý, tốt nhất chúng ta nên xem mình như người điếc không nghe thấy gì. Hoặc nếu có nghe thì nên nghĩ rằng chắc là họ đang nói ai đó trùng tên với mình thôi. Hoặc nếu biết rằng họ nói mình thì nên cư xử như Đức Phật: “Ông đem lễ vật biếu người khác, người kia không nhận thì lễ vật ấy trở về với ông không? Ðáp: Về chứ. Ta bảo: Nay ông mắng Ta, Ta không nhận thì tự ông rước họa vào thân, giống như vang theo tiếng, bóng theo hình, rốt cuộc không thể tránh khỏi”. 

Đường đời này đầy chông gai sỏi đá. Chúng ta không thể cán nhựa tất cả mọi con đường. Tốt nhất là chúng ta hãy mang giày vào để bảo vệ chân mình cho khỏi bị tổn hại và mạnh dạn bước đi. Hãy như sư tử không run sợ trước những âm thanh, như gió không vướng vào mắt lưới, như hoa sen không bị bùn làm cho ô nhiễm. Hãy dạo bước một mình như chúa sơn lâm không hề sợ hãi. Trong thế giới này, chúng ta có thể nghe những tin đồn ác ý, những kết luận sai sự thật, hay những lời cay nghiệt từ miệng lưỡi thế gian. Nhưng hãy như loài sư tử, chúng ta không thèm để ý tới chúng. Và thì chúng sẽ kết thúc nơi chúng bắt đầu. Chó sủa mặc chó, đường ta ta cứ đi. Chúng ta đang sống trong thế giới bùn nhơ, nhưng hoa sen vẫn lớn lên trong bùn mà không bị bùn làm cho ô nhiễm, ngược lại, chúng tỏa hương và điểm tô cuộc đời. Chúng ta cũng có thể giống như hoa sen, sống một cuộc đời cao thượng và thanh thoát mặc cho cuộc đời vẫn thỉnh thoảng ném bùn vào ta. 

Mặc dù không dễ, nhưng chúng ta nên cố gắng ít dính mắc vào đời. Chúng ta đến một mình và ra đi một mình. Sự không dính mắc, không mong cầu sẽ giúp cho tâm hồn ta yên tĩnh. Có một điều khá mỉa mai là những người vĩ đại thường hay bị vu khống, hủy nhục, và thậm chí sát hại. Socrates bị ép uống thuốc độc trong tù, Chúa Jesus bị đóng đinh trên thánh giá, Thánh Gandhi bị bắn chết… Bernard Shaw nhận xét rằng “làm người tốt thật nguy hiểm”. Nếu những vĩ nhân còn chết vì niềm tin của họ thì chúng ta là ai mà phàn nàn rằng tại sao lòng tốt của ta lại không được đáp đền xứng đáng? Vâng, thật là nguy hiểm để làm người tốt. Nhưng lịch sử không thiếu những người tốt như thế. Họ có thể bị chỉ trích, bị tấn công hay bị giết, nhưng sau khi chết họ được vinh danh và phong thánh khi người đời nhận ra công lao của họ. Thật ra những vĩ nhân không màng đến danh tiếng hay chê bai của người đời. Họ không tức giận khi bị chỉ trích cũng không sung sướng khi được tán dương. Họ chỉ làm những gì họ thấy cần làm mà không bận lòng người đời có nhận ra sự cống hiến của mình hay không.

 

Sri Dhammananda 
- Thích Trung Hữu 
dịch

 

Các tin tức khác